Digitale kloof bij ouderen

De digitalisering is nooit zo vlot gegaan als de afgelopen 10 jaar. Sommige mensen zijn helemaal mee met met de digitale toepassingen en anderen hebben nog nooit een computer of smartphone aangeraakt. Hierdoor onstaat er een kloof tussen degene die wel mee zijn met de digitalisering en degene die niet mee zijn. De groep die het hardste wordt geraakt door deze kloof zijn gepensioneerden. In dit artikel bespreken we deze digitale kloof en bekijken we hoe we dit kunnen aanpakken.

De digitale kloof

Wanneer we denken aan de digitale kloof, hebben we vaak het beeld voor ons van mensen die geen computer of smartphone hebben en daardoor niet mee zijn met hun tijd. In de realiteit, anno 2025 zien we dat de afwezigheid van deze toestellen niet meer aan de basis ligt van het probleem. Het zijn voornamelijk de vaardigheden, ondersteuning en het persoonlijk netwerk dat de ongelijkheid veroorzaken. Ook speelt het hebben van te weinig financiële middelen een rol omdat een interverbinding en de toestellen waarmee je online gaat niet gratis zijn.

Afgelopen jaren hebben we de digitalisering alleen maar zien toenemen. Heel wat mensen profiteerde van de voordelen ervan, maar er worden ook steeds meer mensen in de koud gelaten. Denk maar aan de pensioenen die binnenkort niet meer fysiek zullen worden rondgebracht, waardoor 3000 mensen worden getroffen. Het gaat over veel 85-plussers, gepensioneerden met een handicap en gepensioneerden met een laag pensioen onder de armoedegrens.

De digitale sneltrein

Sinds corona is de digitalisering in een stroomversnelling geraakt. In sommige restaurants krijg je zelfs geen fysieke menukaart meer: je scant een QR-code en betaalt meteen online via je bankapp. Ook cash geld verdwijnt steeds meer. Bankautomaten worden gesloten en vervangen door één centraal punt dat vaak verder weg ligt. Maar wat als je geen smartphone hebt? Niet weet hoe je een QR-code moet gebruiken? Of moeilijk te been bent en de dichtstbijzijnde automaat te ver is?

Hoe ouder we worden, hoe lastiger deze veranderingen soms aanvoelen. De wereld lijkt sneller te draaien, jongeren profiteren er volop van, maar onze generatie wordt vaak vergeten. En zo lijkt alles alleen maar moeilijker te worden.

Het ideale slachtoffer voor phising

Het lijkt de laatste tijd alsof iedereen online wordt opgelicht. Criminelen “vissen” naar je persoonlijke gegevens en proberen zo geld te stelen. Zodra ze toegang krijgen tot je bankrekening, kun je in één klap alles kwijt zijn. Daarom geven we graag enkele tips om phishing te voorkomen. Gepensioneerden zijn jammer genoeg vaak een ideaal doelwit voor deze vorm van online fraude, omdat de waarschuwingssignalen niet altijd herkenbaar zijn.

Tip 1: Dringend

Criminelen proberen je vaak wijs te maken dat er iets dringend betaald moet worden. Denk altijd goed na: komt de boodschap niet te dwingend over? Niets is zo dringend dat je meteen moet betalen.

Tip 2: Een smsje

Een officiële instantie zal u nooit via e-mail, sms, WhatsApp of telefoon vragen naar uw wachtwoord, bankgegevens of andere gevoelige informatie. Krijgt u toch zo’n bericht, dan is dat een duidelijk teken dat er iets niet klopt. Vaak worden verdachte sms’jes verstuurd vanaf een gewoon gsm-nummer, wat meteen een rode vlag is. Klik ook nooit zomaar op een link in een sms — de kans is groot dat het om fraude gaat.

Tip 3: Het mailadres

Ontvang je een e-mail die je niet helemaal vertrouwt? Kijk dan eerst naar het afzenderadres. Vaak zie je een vreemde naam of een combinatie van letters en cijfers die nergens op lijkt. De overheid of een andere officiële instantie gebruikt nooit dit soort e-mailadressen.

Tip 4: Aan de deur

Wat misschien wel de ernstigste vorm van dit soort fraude is, zijn criminelen die zich voordoen als jouw bank. Al veel mensen zijn hier het slachtoffer van geworden: ze lieten een zogenaamde bankmedewerker binnen, gaven vrijwillig hun bankkaart en codes mee en waren plots alles kwijt. Laat nooit iemand binnen! De bank en eender welke andere instantie zal nooit aan jouw deur komen aankloppen.

De kloof verkleinen

De digitale kloof verkleinen – of voorkomen dat je erin terechtkomt – is zeker mogelijk. In veel gemeenten kan je gratis cursussen volgen om je digitale vaardigheden te verbeteren. Zo’n cursus heeft heel wat voordelen: je leert bij in groep, je krijgt antwoord op je vragen en je merkt dat je helemaal niet alleen bent als iets niet meteen lukt.

Probeer bovendien open te staan voor digitalisering. Durf hulp vragen wanneer je ergens vastloopt: aan vrienden, familieleden of zelfs buren. Door er zelf mee aan de slag te gaan, vergroot je je zelfstandigheid en wordt het in de toekomst makkelijker om nieuwe digitale veranderingen te begrijpen.

Het digitale leven is niet meer weg te denken uit onze samenleving. Ertegen vechten helpt niet. Beter is om de voordelen te zien en stap voor stap mee te groeien met je tijd.